Urban zorgt voor (nieuw) leven in de spoorzones

Omschrijving

De spoorzones van Breda, Tilburg, ’s-Hertogenbosch, Eindhoven en Helmond vormen hét hart van de stedelijke vernieuwing in die steden. Bij het ontwikkelen van de locaties spelen kunst, cultuur en creativiteit een belangrijke rol. Als aanjager maar ook als een blijvende pijler. Ruth Giebels: “Urban is de placemaker van nu.”

Giebels is projectleider van Zuidlijn, een samenwerkingsverband van bovengenoemde gemeenten plus de provincie Brabant. In een intensieve samenwerking met diverse lokale partijen ontwikkelt en organiseert Zuidlijn nieuwe culturele en creatieve events in en voor de spoorzones.

Urban
Urban is een term die Giebels veelvuldig gebruikt in haar uitleg over de activiteiten van Zuidlijn. De kreet vindt zijn oorsprong in de hiphop, rap en urbanpop, maar is tegenwoordig veel meer dan dat, zegt Giebels. “Basketball, skating, graffiti, storytelling, nieuwe horecavormen, food… vul maar aan. Urban-mensen zijn zeer actief en denken vaak in mogelijkheden in plaats van onmogelijkheden. Het is ook jong en oud door elkaar. Urban is ook dingen uitproberen: design thinking, proefondervindelijk dingen aanpakken. Het anders benaderen van een bepaalde opgave.”

Placemaker
“Urban is de placemaker, de aanjager, van nu. Het is a way of life; do it together. Spoorzones zijn vaak wat rauwer en urban hoort daarbij.” Je mag het van haar ook gentrification noemen, het proces waarbij stedelijke buurten voor het eerst of opnieuw worden bewoond door creatieve mensen. “Bij urban gaat het om de alternatieve scene die de weg plaveit. Maar niet alleen voor de yuppen. Juist voor de inclusieve stad. De krakers, de kunstenaars, de urban-mensen die in oude gebouwen gaan zitten die daarvoor een fabriek waren, of een vervallen pand of een volksbuurt. Die zorgen er dan voor dat het leuk wordt en dan volgen de mensen met verschillende portemonnees in diverse woonvormen.”

Placemakers
Waarom is urban belangrijk voor een stad, of meer specifiek een stationsgebied? “Zoals ik al zei; het zijn de placemakers voor een gebied. Kijk naar de Hall of Fame in Tilburg, die is opgericht door Tilburgse jongeren met als doel de verschillende subculturen in de stad samen te brengen. Dat hele gebied was een ‘verboden stad’. Er is nu een skatehal, er zijn repetitieruimtes, een poppodium. Of ga daar nu eens bij restaurant RAW zitten dat is gevestigd in een oude reparatiehal van de NS, en laat het op je inwerken. Het bruist er en de mensen doen alles zelf. Aan het spoor, daar ging je niet wonen. Dat is niet meer. Nu is het er leuk, spannend en gebeurt er wat.”

Ontsluiten
“Dankzij urban komt er weer leven in een gebied. Het haveneiland (een oude fabriekslocatie aan de insteekhaven, niet ver van het station –red.) in Breda is zo’n gebied, een regelarme zone waarin mensen alles met elkaar regelen. Alleen de veiligheid moet gewaarborgd zijn. Dat is het idee: als je mensen de ruimte geeft, gaat het leven. Er wordt ontdekt, er ontstaan combinaties die je niet voorziet. Het ontsluit zo’n gebied. Neem het Paleiskwartier in ’s-Hertogenbosch, het is daar ’s avonds een beetje een dooie boel terwijl de Tramkade bruist. Zuidlijn is nu gevraagd om ook iets te doen met dat Paleiskwartier.”

Anders kijken en denken
Wat urban ook oplevert is een andere manier van kijken en denken door de projectontwikkelaars, denkt Giebels. “Er ontstaan connecties met maatschappelijke scenes die anders buiten beeld blijven. Je moet de urban-mensen wel vertrouwen geven en serieus nemen. Geef ze ook tijd. Het verdienmodel is er een van de lange termijn. Area 51 op Strijp S is een mooi voorbeeld. De skaters moesten eigenlijk weg, nu bouwt de projectontwikkelaar er overheen, met een glazen dak, zodat je ziet wat er gebeurt. Daar wordt gekozen voor een ‘inclusief-aanpak’, waardoor alle soorten en maten van mensen er wonen en werken”

Urban-katalysator
Zuidlijn is zelf ook een placemaker en wel voor het helpen met de opwaardering van de bestuurlijke samenwerking in de vijf Brabantse spoorsteden, ook wel ‘Brabantstad’ genoemd. “Zuidlijn zorgt voor meer leven in Brabantstad. De belangen wat betreft cultuur en creativiteit zijn anders, er is minder onderlinge concurrentie. Ze krijgen weer lol in elkaar. Daarnaast heeft de provincie een grotere ambitie op gebied van urban sports & culture. Skateboarden wordt bijvoorbeeld een olympische sport en Brabant wil hierin een belangrijke rol spelen.”

Kennis delen
“We doen veel kennis op en die willen we graag delen. Een voorbeeld is het project Spoortocht over storytelling in de openbare ruimte. Storytelling is een manier om plekken weer tot leven te brengen, zodat mensen er weer liefde voor krijgen. We hebben vijf verschillende manieren geprobeerd. Nu gaan we samen met Brabant Kennis een atelier opzetten over hoe je storytelling kan toepassen in de openbare ruimte. We hebben de NHTV gevraagd of we samen een plan kunnen bedenken met spoor en onderwijs. Er ligt nu een idee om spoorcolleges te geven: een docent die les geeft aan studenten en reizigers op het station. Ook met Avans Hogeschool werken we samen aan ideeën.”

In hoeverre is urban een hype? “De ruimte die ontstaat, de waardering voor industrieel erfgoed, die blijft. Urban heeft meer ruimte gekregen dankzij de economische crisis. In die zin zijn de spoorzones gered door de crisis. Misschien is de volgende stap wel oude industrieterreinen elders in een stad. Of neem hier in Breda het gebied Seeligkazerne, rechtbank en oude belastingkantoor. Dat wordt het nieuwe gentrificationgebied. Vertrouwen geven aan mensen die anders denken dan jij, aan creatievelingen, samen bouwen met de omgeving, dat is absoluut here to stay.”

Projecten van Zuidlijn
De lijst met projecten en evenementen waarbij Zuidlijn is betrokken is lang en divers. Eerder dit jaar was er bijvoorbeeld de Brabant Open Skateboard Contest 2017 in verschillende skateparken in de vijf spoorzones. VERS Academy gaat over opvallende kennis over voedsel en maakt onderdeel uit van vijf nieuwe foodfestivals, eveneens in de vijf spoorzones. Kapot&Maken is een project dat langs de vijf stations reist. Kinderen maken met wat hulp en wat gereedschap van schijnbaar waardeloze apparaten fantastische nieuwe creaties. Het oorspronkelijke vertrekpunt van Zuidlijn was dat honderden mensen tussen de stations zouden reizen om culturele evenementen te bezoeken. Dat idee is losgelaten, zegt Giebels. “Het zou wel kunnen, maar dan verbrand ik mijn budget in één keer aan enkele toonaangevende artiesten en dan is het klaar. Nu hebben we veel meer ingezet op het bouwen van een duurzaam weefsel van samenwerkende organisatoren uit alle steden. Ik heb hiervoor een groep van city marketeers om samen duurzamere dingen te verzinnen.”

 


Neem contact op