Productie, afzet en toekomst

Omschrijving

Bedrijven, locaties en overheden bundelen hun krachten

In 2050 zijn er circa 9 miljard mensen op aarde. Dat zijn heel wat monden om te voeden. Om aan deze voedseluitdaging het hoofd te bieden wordt er niet alleen in productie maar ook in (duurzame) oplossingen gedacht. Ook in Nederland. In regionaal verband bundelen bedrijven, leveranciers, overheden en kennisinstelling hun krachten als het gaat om productie, afzet en toekomst. In dit overzicht zoomen we in op verschillende initiatieven, locaties en prestaties. Zonder compleet te kunnen zijn.

Greenports

Naast de industrie, de groothandel, de dienstverlening en de research zijn de land- en tuinbouwbedrijven belangrijke spelers in de food- en feedsector in ons land. De tuinbouw is geconcentreerd in zes kernen: de greenports met daaraan verbonden een aantal productiegebieden. De vergelijking met de logistieke mainports Schiphol en Rotterdam dringt zich op. Net als deze locaties zijn de greenports gebieden met een concentratie van bedrijven, die sterk met elkaar zijn verbonden.
In de greenports vinden we de verzameling van teeltbedrijven, veilingen, afzetorganisaties, handelsbedrijven, exporteurs en tuinbouwtoeleveranciers. Vaak zijn er ook veredelaars en vermeerderaars van planten en zaden actief, evenals kennisinstellingen, dienstverleners en financiële instellingen. Er is zo een omgeving geschapen voor een intensieve uitwisseling van kennis en samenwerking op tal van terreinen. In dit netwerk stimuleren ondernemingen en kennisinstituten elkaar om topprestaties te leveren.
Over welke greenports hebben we het?
 
Greenport West-Holland (voorheen Westland-Oostland)
Is Nederlands grootste internationale glastuinbouwcluster. Alle wereldspelers in productie, handel, kennis, innovatie en logistiek zijn hier te vinden.
 
Greenport Venlo
Nederlands tweede tuinbouwgebied is in opkomst dankzij haar strategische ligging vlak bij belangrijke afzetgebieden als Duitsland en Midden-Europa. Dit gebied bestaat uit zogenoemde werklandschappen en een kennislandschap.
 
Greenport Aalsmeer
In en rond Aalsmeer zijn sierteelt, veredeling, vermeerdering, productie, de veiling en de handel geconcentreerd. Dat Schiphol vlakbij ligt, is een groot logistiek voordeel.
 
Greenport Duin- en Bollenstreek
Hier zijn de bollen en bloemen te vinden. Is bekend van de bollenvelden en de Keukenhof. Wonen, werken en toerisme zijn sterk met elkaar verbonden.
 
Greenport Boskoop
Is wereldwijd bekend, maar dan op het gebied van boom- en heesterteelt. Productie, handel en kennisinstellingen zijn hier bij elkaar te vinden.
 
Greenport Noord-Holland Noord
Is een van de meest veelzijdige agri-regio’s van Nederland. Verschillende sterke sectoren zijn aanwezig: akkerbouw, visserij, bollenteelt, dierhouderij, fruitteelt, glastuinbouw, vollegrondsgroententeelt en zaadveredeling (SeedValley). Naast de zes greenports bestaat een aantal grootschalige productiegebieden (satellietgebieden), die samen met de greenports Greenport Holland vormen.
 
Uitgelicht
 
Greenport West-Holland
Greenport West-Holland (kortweg: Greenport West) is de nieuwe naam van Greenport Westland-Oostland die beter de lading dekt van het regionale samenwerkingsverband tussen het bedrijfsleven, overheden, onderwijs- en kennisinstellingen. Het gebied waarin de Greenport actief is, bestrijkt inmiddels een grotere regio.
Binnen Greenport West-Holland werken regionale en lokale overheden, het bedrijfsleven, kennisinstellingen (zoals onderzoeksinstanties en onderwijsinstellingen) samen aan een vitale en duurzame toekomst voor het regionale tuinbouwcluster. Deze samenwerking wordt ook wel een ‘triple helix’ genoemd.
Een groot deel van de gemeenten in Zuid-Holland heeft zich aangesloten bij het samenwerkingsverband, naast de provinciale overheid. Bovendien is de focus van de Greenport ook breder dan die van de traditionele tuinbouw. Zo houdt de Greenport zich ook bezig met biobased tuinbouw en ‘Feeding and Greening the Mega-cities’. Crossovers met andere sectoren en werkgebieden als gezondheidszorg, techniek (digitalisering), energie en de stedelijke omgeving zullen steeds meer de toekomst van de tuinbouw bepalen.
 
AgriFood Capital van de wereld
De toonaangevende bedrijven, sterke foodverladers en gespecialiseerde logistieke dienstverleners in Noordoost-Brabant hebben zich verenigd in Vijfsterren Logistiek. De ambitie is om in 2020 AgriFood Capital van de wereld te zijn. De agrifoodsector in deze Brabantse regio omvat 3.600 bedrijven, levert werk op voor 37.600 banen, investeert € 455 miljoen in onderzoek en ontwikkeling, en is goed voor € 4,4 miljard exportwaarde.
Vijfsterren Logistiek is het samenwerkingsverband van de logistieke platforms in Noordoost-Brabant. Het initiatief wordt gesteund door de gemeenten Meierijstad, Oss, Cuijk en ’s-Hertogenbosch in samenwerking met de Rabobank. Zij maken zich sterk voor de ontwikkeling van new business en voor de vestiging van nieuwe bedrijven in deze regio. Vijfsterren Logistiek verbindt bedrijven, onderwijs en overheden. Innovatie, scholing, aandacht voor goede infrastructuur, behoud van groei van werkgelegenheid staan daarbij centraal.
 
Noordoost-Brabant - 5 Sterren Logistiek
De agrifoodsector is de belangrijkste motor van de regionale economie in Noordoost- Brabant met zo’n 7.000 bedrijven die voedsel en voedselsystemen creëren voor de huidige en toekomstige generaties. Samen goed voor ruim 52.300 banen. Het bruto regionaal product is tot 26,2 miljard euro gegroeid.
Door toenemende verstedelijking is er gebrek aan ruimte om te wonen, te recreëren maar ook om voedsel te produceren. Technologische ontwikkelingen volgen elkaar in een rap tempo op. En ook het klimaat verandert, weten ze in Noordoost-Brabant. Daarnaast zijn de lucht, de bodem en het water in deze regio van mindere kwaliteit dan elders. Daarom is het devies: “We willen én moeten zorgvuldiger omgaan met energiebronnen en grondstoffen. Op ondernemende wijze vinden we oplossingen voor deze uitdagingen op het gebied van voeding, gezondheid en duurzaamheid.”
Er is in de regio sprake van een sterke industriële basis met bedrijven als Mars, Friesland Campina, Agrifirm en Stork Food Processing. Mede door deze bedrijven ontstaan in Noordoost-Brabant de nodige economische vernieuwingen.
Zo komt in Boxmeer een toonaangevend centrum voor vernieuwing in de pluimveesector, onder aanvoering van Marel Stork. Samen met drie grote bedrijven in Boxmeer die actief zijn in de dierlijke voedselketen gaat de slachterij en vleesverwerker nauwer samenwerken op het gebied van innovatieve R&D en (arbeidsmarkt)communicatie met Hendrix Genetics (fokkerij van varkens, pluimvee en kweekvis), Nutreco (diervoeders), en MSD Animal Health (diergezondheid). Vanuit Veghel ontwikkelt het ‘Food & Feed Netwerk Noordoost-Brabant’ een roadmap voor de agrofoodsystems. De resultaten van de roadmap zullen belangrijke input leveren aan de bedrijfsstrategieën en innovatiekracht van betrokken agro- en foodbedrijven.
 
In Food Tech Brainport komen food, technologie en chemie samen
Het Food Tech Brainport in Helmond is een internationaal expertisecentrum voor technologie, product- en marktinnovatie. Hier komen food, technologie en chemie samen. Net als bedrijfsleven, onderwijs en overheid. Er worden innovatieve technologieën voor de industriële verwerking van voedsel verzilverd. Gedreven ondernemers dragen daarmee bij aan minder verspilling en betere conservering van voedsel. Zo komt er meer en betere voeding beschikbaar die langer houdbaar is. Daarmee zorgt het Food Tech Brainport voor wereldwijde meerwaarde.
In het expertisecentrum is een klimaat geschapen, waarin nieuwe innovaties ontstaan en waarin producten worden doorontwikkeld. Ondernemers of bedrijven die direct met hun nieuwe product de markt op willen gaan komen ook aan hun trekken. Het Food Tech Brainport helpt hen daarbij met de facetten die ze nodig hebben.
Partijen noemen als voordelen van het Helmondse expertisecentrum onder meer: het gezamenlijk optrekken bij subsidiemogelijkheden, de aanwezigheid van markt- en distributiepartijen, de herkenbaarheid van het eigen bedrijf en het vergroten van de animo voor het eigen product.
 
Agrofood in West-Brabant
De agrofoodsector is ook van groot belang voor de West-Brabantse economie. Het is volgens de regionale ontwikkelingsmaatschappij REWIN een van de grootste, zo niet dé grootste, sector als het gaat om toegevoegde waarde, exportwaarde en werkgelegenheid. In de regio zijn vele agrofoodbedrijven gevestigd. Ze bestrijken alle facetten van de markt. Het zijn bijvoorbeeld boeren, telers, voedselproducten, gewasveredelaars, machinebouwers en verpakkers. Zij zorgen ook voor belangrijke verbindingen met de topsectoren logistiek, maintenance en biobased economy. REWIN ondersteunt agrofoodbedrijven bij innovatie en business development, en werkt in een groot netwerk van bedrijven, kennisinstellingen en overheden. Belangrijke thema’s zijn op dit moment: gezonde voeding, precisielandbouw, inhoudsstoffen en biobased verpakkingen.
 
Het Zeeuwse Food Cluster: FoodDelta Zeeland
De foodsector is en blijft van groot belang voor de Zeeuwse economie. De bedrijven in de sector vertegenwoordigen naar schatting 1,7 miljard euro productiewaarde, 800 miljoen euro toegevoegde waarde en 15% van de werkgelegenheid in de provincie. FoodDelta Zeeland heeft het nadrukkelijk doel het aanjagen van groei in productie, verwerking, handel en consumptie van foodproducten (vlees, gewassen, schaal- en schelpdieren). Daarbij zijn innovatief vermogen, toegevoegde waarde en duurzaamheid de leidraad.
Samenwerking met en crossovers van de boeren en de schaal-en schelpdierensector met andere sectoren staan centraal bij het Zeeuwse foodcluster. De ambitie is een sterke groei in aard, omvang en positionering in 2020. Door slimme verbindingen, samenwerking en een gebiedsgerichte en/of sector overstijgende aanpak worden gezamenlijke belangen gediend, maar kunnen ook individuele doelstellingen van bedrijven beter en sneller gerealiseerd worden.
Het Foodcluster is een belangrijke factor voor de Zeeuwse economie, (inter)nationale positionering en branding van Zeeland. Food, foodproductie, verwerking en handel horen van oudsher bij het Zeeuwse DNA. De laatste jaren zijn daaraan de culinaire sterren en de innovaties toegevoegd. Het cluster verbindt de opgaven van de versterking van de regionale economie aan de maatschappelijke uitdagingen op het gebied van voeding, gezondheid en duurzaamheid.
 
Dairy Valley in Friesland: zuivelhart van Nederland
In Friesland is op 1 januari 2017 de Dairy Valley gestart dat moet uitgroeien tot het zuivelhart van Nederland. De provincie, vier gemeenten, hogeschool Van Hall Larenstein en bedrijven als FrieslandCampina en Ausnutria zijn verantwoordelijk voor dit initiatief. De provincie stelt een sterk vestigingsklimaat te hebben voor de agri- en zuivelsector, voor zowel de primaire sector als toeleveranciers, onderwijs- en onderzoeksinstellingen.
Dairy Valley brengt verschillende initiatieven en partijen (van gras tot glas) bij elkaar. De bedoeling is dat die initiatieven elkaar binnen Dairy Valley gaan versterken en stimuleren. Speerpunten zijn: business development, onderzoek en ontwikkeling, en innovatie, onderwijs en arbeidsmarkt, internationalisering en facilitering. Zo’n 80 bedrijven hebben zich aan Dairy Valley verbonden.
Het wil binnen tien jaar staan voor de meest duurzame en renderende zuivelketen ter wereld. Het initiatief zetelt op de Dairy Campus in Leeuwarden. De campus afficheert zich als een inspirerende omgeving voor innovatie en kennisontwikkeling voor een duurzame zuivelsector.
 
De regio FoodValley
De regio FoodValley ontwikkelen tot hét agrofoodcentrum van Europa, de internationale regio voor kennis en innovaties op gebied van gezonde en duurzame voeding. Dat is de ambitie van het samenwerkingsverband van acht gemeenten rond Barneveld en Wageningen. Regio FoodValley is bekend van haar kennis en toepassingen op het gebied van food. Met Wageningen University & Research (WUR) als kloppend hart van kennis, research en innovatie staat Food Valley internationaal op de kaart als toonaangevend kennis- en innovatiecluster.
De regio biedt een infrastructuur voor werken, wonen en bezoeken. Er is een goed klimaat voor werkgelegenheid, onderwijs en wonen tegen het decor van de natuur in Vallei, Heuvelrug en Veluwe. FoodValley bestaat behalve uit Barneveld en Wageningen, uit de gemeenten Ede, Nijkerk, Renswoude, Rhenen, Scherpenzeel, en Veenendaal.
In de FoodValley opent Unilever in 2019 het nieuwe Global Foods & Innovation Centre. Deze faciliteit van bijna 41.000 m2 voor gezonde en duurzame voedingsinnovaties zal in Wageningen verrijzen. Paul de Ruiter Architects tekende voor het ontwerp.
Het nieuwe centrum gaat een belangrijk onderdeel uitmaken van de campus van Wageningen UR. De transparante vormgeving en de strategische ligging van het gebouw zorgen voor interactie tussen Unilever en diverse externe partijen. Kennisuitwisseling staat hier centraal. Onderzoekers en studenten van de universiteit, startups, kenniscentra en consumenten kunnen hier op duurzame wijze werken aan innovaties in de voedingsmiddelenindustrie.
Het Global Foods Innovation Centre bestaat uit een Pilot Plant, een Food & Customer Experience en twee verdiepingen met kantoren en laboratoria. De Pilot Plant wordt een mini-fabriek waar de proefproductie van nieuwe producten in beperkte volumes zal plaatsvinden. Deze locatie is verbonden met de Food & Customer Experience, waar in diverse testkeukens geëxperimenteerd zal worden met innovatieve ingrediënten voor de ontwikkeling van nieuwe producten.
De regio FoodValley herbergt ook het World Food Center (WFC) dat in Ede staat. Daar werken overheden, kennisinstellingen en het bedrijfsleven samen aan oplossingen voor de voedseluitdaging van de toekomst. In het WFC ontmoeten bedrijven, consumenten en kennisinstellingen elkaar om kennis te creëren en te delen over duurzame voedselproductie. Bezoekers ervaren hoe voedsel wordt geproduceerd, bewerkt, getransporteerd en gegeten. In het WFC moet iedereen de kracht van de Nederlandse voedselwaardeketen ‘proeven’. Het centrum staat op drie pijlers: innovatie, labs (workshops en onderzoek) en experience. De laatste pijler krijgt in 2020 vorm wanneer WFC Experience wordt geopend in de voormalige Mauritskazerne in Ede. Deze bijzondere belevingswereld moet straks de harten van de bezoekers winnen.
Het WFC is een initiatief van WFC Development B.V. (een samenwerking van Green Real Estate B.V. en Van Wijnen Groep N.V.), gemeente Ede, Wageningen University & Research en Stichting World Food Centers.
 
Foodcenter Reijerwaard
Met (inter)nationaal opererende bedrijven als The Greenery, Bakker, Hillfresh, Van Oers, Olympic Fruit en Van Gelder is Foodcenter Reijerwaard het grootste agro/vers/foodcluster in ons land. Van de Nederlandse export vindt al 25% van de handel plaats op dit bedrijventerrein op de grens van Ridderkerk en Barendrecht. Belangrijke pijlers onder de ontwikkeling zijn duurzaamheid en innovatie. Door het toepassen van slimmigheden op het gebied van logistiek, duurzame energie en reststromenhergebruik wordt een toekomstbestendig foodpark gerealiseerd.
Voor de inmiddels 100 gevestigde bedrijven komt er een zogeheten Freshcenter, dat een gezamenlijk kennisinstituut plus vergader- en evenementenlocatie moet worden. Bij dit centrum kunnen bedrijven straks terecht voor kennisontwikkeling, het opleiden van medewerkers van (bijvoorbeeld) de groenteafdeling van supermarkten, het lanceren van producten en het houden van zakelijke vergaderingen.
In de komende jaren wordt Foodcenter Reijerwaard, dat logistiek gunstig ligt ten opzichte van de mainports en de weginfrastructuur, verder uitgebreid. De eerste 25 hectaren van het bedrijventerrein van 96 hectaren zijn nu uitgeefbaar.
 
Uitgelicht
 
The Greenery
Een gerenommeerd bedrijf dat deel uitmaakt van Foodcenter Reijerwaard is The Greenery, een internationaal groente- en fruitbedrijf dat een compleet dagvers assortiment groente, fruit en paddenstoelen verkoopt en distribueert. Niet alleen aan (internationale) supermarkten, maar ook aan de groothandel, cateraars en de verwerkende industrie.
The Greenery (sinds 1996) is eigendom van de coöperatie Coforta, waarin ruim 500 Nederlandse en buitenlandse telers zijn verenigd. The Greenery maakt samen met hen en klanten, leveranciers, partners en medewerkers verse groente en fruit waardevol. Hun missie is ‘om zich samen in te zetten voor het bereikbaar maken van gezonde, voedselveilige en betaalbare groente en fruit voor iedere consument’.
Om dat waar te maken werkt The Greenery samen met iedere schakel in de keten. Met respect voor mens en natuur streeft de coöperatie naar een duurzame en sociaal verantwoorde teelt: ‘Iedere schakel in de keten ontvangt een eerlijke prijs om de continuïteit te borgen. Zo zijn telers in staat te investeren in nieuwe mogelijkheden op het gebied van teelt, duurzaamheid en kwaliteit.’ Op haar beurt investeert The Greenery in technologie, kennis en samenwerking in de keten.
 
Flevo Food: afzet vergroten
In Flevoland is de vereniging Flevo Food actief die bestaat uit Flevolandse ondernemers die voedsel produceren, verwerken, bewerken en leveren. Op dat vlak geven de ondernemers gezamenlijk richting en invulling aan communicatie, kennisontwikkeling en samenwerking om de regionale afzet te vergroten. Daarnaast staan ze voor gezamenlijke belangen, bijvoorbeeld in de werkgroep Floriade. Flevo Food werkt nauw samen met onder andere de provincie, gemeenten en onderwijsinstellingen.
Naast het in gang zetten van nieuwe ontwikkelingen, willen de leden elkaar ook ontmoeten, en samen inspiratie opdoen. Dat doen ze via het Flevo Food Netwerk dat jaarlijks kennisbijeenkomsten en kennisexcursies organiseert, zowel in als buiten Flevoland.
Provincie Flevoland en AERES Hogeschool zijn begin 2017 gestart met het Europese project FoodChains 4 EU. In dit project werken vijf Europese regio’s en universiteiten samen aan het stimuleren en ondersteunen van innovaties in de voedselketen. Gedurende de komende drie jaar staan de uitwisseling van kennis en het leren van elkaar bij FoodChains 4 EU centraal. Vanuit Flevoland zijn de doelstellingen van de Vereniging Flevo Food ingebracht. Dat betekent dat AERES Hogeschool studenten en docenten zal betrekken bij de verschillende onderdelen van het actieplan Lokaal Voedsel Flevoland.
 

 


Neem contact op